English

مرور سرنوشت کاغذ در سالی که گذشت بحرانی که سرطان شد!

آرشیو خبر بازدید: 70 کد مطلب: 4906  

مرور سرنوشت کاغذ در سالی که گذشت بحرانی که سرطان شد!

روزنامه ابتکار/فاطمه امین الرعایا
امسال سال خوبی برای کاغذ و محصولات فرهنگی مرتبط با آن نبود. بارها و بارها مسئولان تلاش کردند تا افسار اسب سرکش کاغذ را در دست بگیرند اما قیمت کاغذ، لجام گسیخته تر از آن بود که به این آسانی مهار شود.
۱۳۹۷ شنبه ۲۵ اسفند ساعت 09:00

 نقطه شروع بحران کاغذ به آذر سال گذشته بازمی گردد. ماجرا از آنجا آغاز شد که پس از خبر خروج کاغذ از لیست کالاهای دارای اولویت ارزی، قیمت کاغذ ناگهان 20 درصد افزایش پیدا کرد. این افزایش همزمان شد با بالا رفتن قیمت ارز، افزایش قیمت جهانی خمیر کاغذ و عدم همخوانی عرضه و تقاضا. 

کالای اساسی؛ آری یا نه؟ 
روزهای پایانی اولین ماه سال، همراه بود با خبر خوش وزیر ارشاد درباره کاغذ. او در توئیتی دراین باره نوشت: کاغذ در لیست کالاهای اساسی همچون مواد غذایی و دارویی قرار گرفت و از تفاوت ارزی که دولت تامین می کند، برخوردار خواهد بود. برای ناشران، نویسندگان و اصحاب مطبوعات خبر خوشایندی است که دولت نیاز فرهنگی را چون نان، غذا و دارو برای کشور مهم و اساسی می داند . گرچه تنها چند روز بعد، سیداحسان قاضی زاده هاشمی، نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس و عضو کمیته کنترل بحران کاغذ، با اشاره به گزارش رئیس سازمان برنامه و بودجه درخصوص کالاهای اساسی گفت: متاسفانه طبق این گزارش کاغذ جزو لیست کالاهای اساسی قرار نمی گیرد و اشاره ای به کاغذ نشد لذا این ایراد و انتقاد جدی به مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وارد است چراکه نتوانست از حقوق مولفان و ناشران و اهالی مطبوعات صیانت کند . 


حدودا یک ماه بعد از توئیت صالحی، علی واضحی، مدیر فروش یک شرکت واردکننده کاغذهای بالکی و موزع این نوع کاغذها در ایران دراین باره به یک خبرگزاری گفت: پیرو آشفتگی های اخیری که به واسطه اختلال در اداره نظارت بر ارز بانک مرکزی پیش آمده است، بیش از 3 هفته است که پرداخت ارز کاغذ کتاب بالکی نه با نرخ 38000 ریالی وعده داده شده و نه حتی با نرخ 42000 ریالی از طرف بانک مرکزی انجام نمی پذیرد. 


تحریم، تشدید بحران، واردات و درخواست نظارت به واسطه دور اول تحریم ها، برخی کشورها تنها تا مرداد که زمان اجرایی شدن آن ها بود سفارش قبول می کردند و همین موضوع، قیمت کاغذ را تحت الشعاع قرار داد. گرچه مسئولان مرتبط، بالا رفتن قیمت را منطقی نمی دانستند اما قیمت کاغذ همچنان با رشدی جهنده بالا می رفت. محقق نشدن وعده ها درخصوص اختصاص ارز دولتی به کاغذ برای واردات و ناتوانی در تامین مواد اولیه برای تولید کاغذ در داخل همچنان به بالا رفتن قیمت کاغذ دامن می زد. روزهای پایانی بهار با همین ترتیب سپری می شد تا سرانجام با رفع مشکل تخصیص ارز 3800 تومانی به کاغذ، صدها تن کاغذ بالکی به کشور وارد شد تا شاید به این وسیله بتوان قیمت کاغذ را کمی مهار کرد. از همان زمان، با ورود این محموله کاغذ، تقاضا برای نظارت بر واردکنندگان از سوی دست اندرکاران و کسانی که به نوعی با کاغذ سروکار داشتند مطرح شد، تقاضایی که بیشتر با محوریت جلوگیری از سودجویی و احتکار کاغذ توسط برخی افراد در کشور بود. 


به دنبال این تقاضا، وزیر ارشاد نیز در نامه ای به وزیر صنعت، معدن و تجارت، ورود ارگان های نظارتی به موضوع کاغذ را ضروری دانست. در همان روزها، علی فاضلی، رئیس وقت اتاق اصناف ایرانی در نامه ای دیگر به وزیر صنعت، از او خواست تا تدبیری برای بازگرداندن آرامش به بازار کاغذ بیندیشد. او در بخشی از این نامه ضمن اشاره به حجم واردات کاغذ، از عدم کمبود کاغذ مورد نیاز در انبارهای داخلی (حداقل 6 ماه آینده؛ یعنی تا پایان آذر) خبر داد و عنوان کرد: متاسفانه برخی واردکنندگان و دلالان با سوءاستفاده از وضع موجود کشور درصدد ایجاد بحران ساختگی و در نتیجه افزایش قیمت کاغذ هستند . 
قیمت کاغذ همچنان بالا می رفت و یکی از راه ها برای مبارزه با آن، ورود کاغذ بیشتر برای تامین تقاضا بود. در همین راستا، اواسط مرداد ماه، وزیر ارشاد در توئیتی خبر از افزایش واردات کاغذ داد تا التهابات بازار کاهش پیدا کند. 


باوجود همه این اقدامات اما گرانی کاغذ همچنان قربانی می گرفت؛ روزنامه ها و مجلات یکی پس از دیگری به علت مسائل مالی یا مجبور به تعدیل نیرو می شدند و یا ناچار تعطیل می کردند. 
تا شهریورماه مسائل مربوط به کاغذ در کارگروهی زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت بررسی می شد اما پس گذشت حدود 9 ماه، به دلیل تکثر حوزه های فرهنگی مرتبط با کاغذ، این کارگروه به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتقل شد و تصمیم گیری ها زیر نظر این وزارتخانه صورت گرفت. اما این جابه جایی چقدر توانست به حل موضوع کاغذ کمک کند؟ 


سریال ادعای پایان بحران 
میانه های شهریور ماه بود که برای بار نخست، محمد سلطانی فر، معاون مطبوعاتی وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از پایان بحران کاغذ خبر داد. او دراین باره گفته بود: خوشبختانه بحران کاغذ را پشت سر گذاشتیم و نگذاشتیم که قیمت کاغذ بالا برود. از طرفی کارخانه تولید کاغذ مازندران را راه اندازی کردیم و با این اقدامات به نظر نمی رسد که تا پایان سال مشکل داشته باشیم . چند روز بعد صالحی، وزیر ارشاد هم این ادعا را تکرار کرد. او با بیان اینکه وضعیت کاغذ از شرایط بحرانی خارج شده است، گفت: بیش از 100 هزار تن کاغذ ثبت سفارش شده داریم که در مرحله تخصیص ارز هستند . پس از او نیز در این تاییدهای سریالی بر پایان بحران کاغذ، حسن میرباقری، رئیس انجمن واردکنندگان کاغذ، از پایان آنچه شرایط بحرانی کاغذ نامیده می شد، خبر داد و اعلام کرد: با تصمیماتی که در این مدت اتخاذ شد، کاغذهایی که در گمرکات باقی مانده بود، همگی ترخیص شدند و در حال حاضر هیچ کاغذ ترخیص نشده ای باقی نمانده است . 


همه چیز به نظر خوب به نظر می رسید اما مشکلات دست از سر کاغذ برنمی داشت، حالا نوبت سنگ حمل ونقل بود. چند ماهی بود که تعدادی از کامیون داران کشور به دلایلی ازجمله گران شدن عوارض و لوازم یدکی به ویژه لاستیک در عین ثابت ماندن کرایه بار، از حمل بارهای شان به مقاصد تعیین شده، خودداری می کردند. به همین دلیل روند انتقال محموله های کاغذ از گمرک به انبارها دچار اختلال شد و همین موضوع دوباره بازار را ملتهب کرد. البته مدتی بعد با رایزنی ها در خصوص مشکلات کامیون داران این مشکل حل شد و به نظر می رسید که حداقل برای مدتی کوتاه، کاغذ رنگ آرامش را به خود ببیند. 


سلطان کاغذ وارد می شود 
حدودا یکی دوماه همه چیز با آرامش سپری می شد، افزایش قیمت کاغذ دیگر لجام گسیخته نبود و می شد باور کرد که بحران کاغذ به انتهای کار خود رسیده بود. اول آذر هم، سیدعباس صالحی درباره وضعیت کاغذ گفته بود من نمی گویم مشکلی در زمینه کاغذ نداریم اما از بحران خارج شدیم و تلاش می کنیم این موضوع را کنترل کنیم و مشکلات را به حداقل برسانیم. اما آیا با وجود تمام مشکلات، این بحران به پایان رسیده بود؟ 12 دی، سردار حسین رحیمی، رئیس پلیس تهران، خبر از دستگیری سلطان کاغذ داد. بنابر گفته او گروهی 16 نفره که بالغ بر 30 هزار تن کاغذ را با ارز دولتی وارد کشور کرده و آن را احتکار کرده بودند دستگیر شدند. 


دوباره بازار کاغذ آشفته شد. قرار گرفتن کاغذ در لیست کالاهای اساسی و بیان تخصیص ارز دولتی برای واردات این محصول به کشور این روزها نه تنها گره ای از کلاف پیچیده آن باز نکرد که روزبه روز و با افزایش قیمت کاغذ به سردرگمی ناشران افزود. محمد حسین متولی، از ناشران و واردکنندگان کاغذ به کشور دراین باره گفت: کاغذ در حال حاضر در لیست کالاهای تحت حمایت و در ردیف کالاهای ضروری قرار دارد اما دریافت ارز برای واردات آن مشمول کاغذبازی و بوروکراسی بسیار زیادی است. بعد از این مسئله هم بانک مرکزی می گوید برای واردات کاغذ تنها روبل روسیه، لیر ترکیه و روپیه هندوستان قابل تخصیص است و این ارزها در مقصد و در بانکی برای واردات به شما تخصیص می یابد و شما نیز حق تبدیل آن به ارز دیگری را ندارید. 


زورآزمایی دلالان و دولت 
قیمت گذاری کاغذ در بازار تبدیل شده بود به ماراتنی بین دلالان و دولت. ماراتنی فرساینده که فرهنگ، بیشترین آسیب را از آن می دید. اهالی فرهنگ دست به کار شدند، جلسه پشت جلسه، اما موضوع کاغذ بسیار بزرگ تر از توان اصحاب فرهنگ است. تا جایی که هومان حسن پور، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان استان تهران در اعتراض به عدم نظارت بر قیمت و گرانی کاغذ، وضعیت کتاب را به سرنوشت دریاچه ارومیه تشبیه کرد. او حتی مدعی شد که سال آینده حتی کاغذی برای چاپ کتاب هم نخواهیم داشت! 
با این اوصاف آنچه به نظر می رسد، این است که بحران کاغذ، نه تنها حل نشده بلکه تبدیل به سرطانی شده که کم کم حوزه های فرهنگی اعم از رسانه، کتاب و... را یکی پس از دیگری از پا می اندازد. آیا این وضعیت ادامه خواهد داشت؟ آیا مسئولان، راهکاری برای مقابله با کمبود کاغذ پیدا می کنند؟ تنها می توان امیدوار بود! 


اخبار مرتبط با این خبر
ردیفتیترتاریخ
1 با فرمول ارز نیمایی و پرداخت مابه‌تفاوت عمل خواهیم کرد ۱۳۹۸ يکشنبه ۱۵ ارديبهشت
2 عده ای با ارز 4200 تومانی کاغذ وارد کردند، اما در جایی که باید توزیع نشد ۱۳۹۸ شنبه ۱۴ ارديبهشت
3 وزارت ارشاد قدرت کافی برای کنترل قیمت کاغذ را ندارد ۱۳۹۸ شنبه ۱۴ ارديبهشت
4 برهم خوردن عرضه و تقاضا دلیل افزایش قیمت کاغذ ۱۳۹۸ جمعه ۱۳ ارديبهشت
5 تعزیرات بجای بررسی بازار کاغذ،سراغ ناشران آمد!! ۱۳۹۸ چهارشنبه ۱۱ ارديبهشت
6 سودجویان کاغذ را برای انتخابات مجلس احتکار کرده‌اند! ۱۳۹۸ دوشنبه ۹ ارديبهشت
7 مرور سرنوشت کاغذ در سالی که گذشت بحرانی که سرطان شد! ۱۳۹۷ شنبه ۲۵ اسفند
8 هر بند کاغذ تا چه اندازه باید بالا برود؟ داد اهالی نشر درآمده است ۱۳۹۷ يکشنبه ۱۹ اسفند
9 ورود دادستانی برای پیگیری وضعیت ارز دولتی کاغذ ۱۳۹۷ پنج شنبه ۹ اسفند
10 نبود تولید و عدم نظارت بر ارز تخصیصی، کاغذ را گران و کمیاب کرد ۱۳۹۷ چهارشنبه ۱ اسفند
11 ماراتن ارشاد و دلالان کاغذ برای قیمت‌گذاری/ معمای ارز واردات کاغذ ۱۳۹۷ جمعه ۲۶ بهمن


نام :  
پست الکترونیکی :  
نظر شما :